Układ krążenia · cykl pracy serca
Serce — pompa, która nie odpoczywa
Dwie pompy w jednym mięśniu: prawa tłoczy krew do płuc, lewa do całego ciała. Zobacz, jak iskra z węzła zatokowego wędruje przez serce, zastawki otwierają się i zamykają w rytm EKG, a każde uderzenie wyrzuca porcję krwi.
Strona ma charakter edukacyjny i nie jest poradą medyczną. Model przedstawia uproszczony obraz serca zdrowego dorosłego. W sprawach zdrowia zwróć się do lekarza.
Kliknij element na rysunku albo nazwę powyżej, a podświetlę go i opiszę.
EKG — monitor
Kliknij załamek na zapisie, by go nazwać. Przesuw 25 mm/s, kratka 0,04 s.
Załamek P — pobudzenie przedsionków, zespół QRS — pobudzenie komór, załamek T — powrót komór do spoczynku (repolaryzacja).
Diagram Wiggersa
Jeden cykl lewej połowy serca. Przeciągnij po wykresie, by przewinąć czas.
Dwa krwiobiegi
Jak to działa?
Serce to mięsień z czterema jamami. Prawa połowa (przedsionek i komora) przyjmuje krew z żył głównych i tłoczy ją pniem płucnym do płuc. Lewa połowa odbiera krew utlenowaną z żył płucnych i wtłacza ją do aorty. Obie komory wyrzucają w każdym uderzeniu tyle samo krwi, ale lewa pracuje pod ok. 5 razy wyższym ciśnieniem (ok. 120 mmHg wobec ok. 25 mmHg), dlatego jej ściana jest dużo grubsza.
Zastawki działają jak zawory zwrotne: otwierają się i zamykają same, gdy zmienia się różnica ciśnień po obu ich stronach. Zamknięcie zastawek przedsionkowo-komorowych (mitralnej i trójdzielnej) słychać jako pierwszy ton serca S1, a zamknięcie zastawek półksiężycowatych (aortalnej i pnia płucnego) — jako drugi ton S2.
Fazy cyklu
- Skurcz przedsionków — dopycha ostatnią porcję krwi do komór (w spoczynku ok. 20%).
- Skurcz izowolumetryczny — wszystkie zastawki zamknięte, ciśnienie w komorze rośnie, objętość się nie zmienia.
- Wyrzut — ciśnienie w komorze przewyższa ciśnienie w aorcie, zastawka aortalna się otwiera.
- Rozkurcz izowolumetryczny — komora się rozluźnia przy zamkniętych zastawkach.
- Napełnianie — zastawka mitralna otwiera się, krew wpływa najpierw szybko, potem wolniej (diastaza).
Elektryczny zapłon
Każde uderzenie zaczyna się w węźle zatokowo-przedsionkowym. Fala pobudzenia obejmuje przedsionki (załamek P), w węźle przedsionkowo-komorowym zwalnia o ok. 0,1 s, a potem pęczkiem Hisa, jego odnogami i włóknami Purkinjego błyskawicznie rozchodzi się po komorach (zespół QRS). Załamek T to powrót komór do stanu spoczynku. Skurcz mięśnia następuje tuż po pobudzeniu elektrycznym.
Wzory
Uproszczenia: przekrój jest schematyczny — w rzeczywistości pień płucny owija się wokół aorty, a żyły płucne wpadają do lewego przedsionka od tyłu. Krzywe ciśnień i objętości to wygładzony model zdrowego dorosłego. Zależność objętości wyrzutowej od tętna odpowiada naturalnemu przyspieszeniu serca (sen → spoczynek → wysiłek, gdy rośnie też siła skurczu i powrót żylny). Gdyby przyspieszyć serce sztucznie, bez wysiłku, objętość wyrzutowa by malała. Skurcz komór liczymy od S1 do S2.
Skróty klawiszowe
- Spacja pauza / wznów
- ↑ ↓ tętno ±1 (z Shift ±5)
- 1 2 3 sen / spoczynek / wysiłek
- ← → krok o 10 ms (pauzuje)
- Z tempo animacji
- M tony serca, Esc cisza
- N podpisy, K przewodzenie
Zobacz też
Czy wiesz, że…?
- Przy 70 uderzeniach na minutę serce bije ok. 100 000 razy na dobę, a przez 80 lat życia — ok. 3 miliardy razy, i nigdy nie robi dłuższej przerwy.
- Przeszczepione serce nie ma połączeń nerwowych, a mimo to bije: rytm nadaje mu własny węzeł zatokowy. Bez hamującego wpływu nerwu błędnego pracuje szybciej — ok. 90–110 razy na minutę.
- Tony serca to nie odgłos kurczącego się mięśnia, lecz drgania krwi i tkanek w chwili gwałtownego zamknięcia zastawek. Drugi ton bywa „rozdwojony”, bo zastawka pnia płucnego zamyka się chwilę po aortalnej — zwłaszcza przy wdechu.
Wyzwania
- Pojemność minutowa 10 l/minUstaw tętno tak, by serce pompowało 10,0 litra krwi na minutę.
- Stop w chwili pierwszego tonuZatrzymaj animację dokładnie wtedy, gdy zamyka się zastawka mitralna (S1). Pomaga zwolnione tempo albo krok ←/→.
- Wskaż załamek PKliknij załamek P na monitorze EKG — możesz najpierw ukryć podpisy załamków.
- Skurcz równy rozkurczowiW spoczynku rozkurcz trwa dłużej niż skurcz. Znajdź tętno, przy którym oba trwają tyle samo (±5 ms).