Jak to działa?
Komórka to najmniejsza jednostka życia. Nasze komórki, tak jak komórki roślin i grzybów, są eukariotyczne: mają jądro i wiele organelli otoczonych błonami. Każde z nich ma swoje zadanie, jak dzielnice miasta.
Od genu do białka
Przepis na białko zapisany jest w DNA. W jądrze gen zostaje przepisany na mRNA (transkrypcja). mRNA wychodzi przez por jądrowy, a rybosom odczytuje je i łączy aminokwasy (translacja). Białka na eksport powstają na szorstkiej siateczce, w aparacie Golgiego dostają „etykiety” i w pęcherzykach wychodzą z komórki (egzocytoza). Więcej o samym DNA: Helisa DNA.
Energia: oddychanie i fotosynteza
Mitochondria „spalają” glukozę w tlenie i ładują cząsteczki ATP — uniwersalne baterie komórki. Chloroplasty robią coś odwrotnego: dzięki energii światła składają glukozę z dwutlenku węgla i wody.
Granica z kontrolą
Błona przepuszcza małe cząsteczki, takie jak O2 i CO2, z miejsca o większym stężeniu do miejsca o mniejszym (dyfuzja). Jony przechodzą przez kanały białkowe. Pompa sodowo-potasowa zużywa ATP, by przenosić jony „pod prąd”:
Dlaczego komórki są małe?
Wszystko, co komórka je i wydala, przechodzi przez jej powierzchnię. Dla kuli o promieniu r:
Skala: od wirusa do komórki jajowej
Skala logarytmiczna: pasek obejmuje zakres od 10 nm do 1 mm, a każda jego piąta część to dziesięciokrotny wzrost rozmiaru. Komórkę jajową człowieka da się zobaczyć gołym okiem jako kropkę. 1 µm = 0,001 mm, 1 nm = 0,001 µm. Więcej: Skala Wszechświata.
Co tu uprościliśmy
To płaski przekrój, a organella rozmieszczono losowo. Rybosomy, pory jądrowe, centriole i grubość błon narysowano wielokrotnie powiększone, by były widoczne; pasek skali dotyczy całej komórki. Kolory są umowne, jak barwniki w mikroskopii fluorescencyjnej. Procesy są mocno przyspieszone i pokazują tylko najważniejsze etapy.