Jak to działa?
π to stosunek obwodu koła do jego średnicy. Ten sam dla koła od monety i dla orbity planety — bo wszystkie koła są swoimi powiększeniami. Ta sama liczba rządzi polem koła, objętością kuli, falami i rachunkiem prawdopodobieństwa.
L = π · d = 2πrobwód koła o średnicy d
P = π · r²pole koła
π ≈ 4 · k/N, σ ≈ 1,64/√NMonte Carlo: k trafień w ćwiartkę na N rzutów; σ = 4·√(p(1−p)/N), p = π/4
P(przecięcie) = 2lπtigła Buffona, l ≤ t
n·sin(180°/n) < π < n·tg(180°/n)obwody n-kątów wpisanego i opisanego na kole o średnicy 1
π4 = 1 − 13 + 15 − 17 + …Leibniz (i wcześniej Madhava z Kerali, XIV w.)
π4 = 4 arctg 15 − arctg 1239Machin, 1706 — pierwsze 100 cyfr π
1π = 12 Σ (−1)k (6k)! (13591409 + 545140134k)(3k)! (k!)³ · 6403203k+3/2bracia Chudnovsky, 1988 — ok. 14 cyfr na wyraz; tym wzorem liczy się dziś rekordy
Dlaczego metody różnią się szybkością? Losowe rzuty (strzałki, igły) zyskują cyfrę dopiero przy stukrotnie większej liczbie prób. Szereg Leibniza po N wyrazach myli się o około 1/N, więc każda cyfra kosztuje dziesięć razy więcej pracy. Wielokąty Archimedesa przy każdym podwojeniu boków zawężają przedział czterokrotnie. Szereg Machina dokłada około 1,4 cyfry na wyraz, a Chudnovsky — ponad 14.
Jak strona liczy milion cyfr? W tle (w osobnym wątku, żeby strona nie zamarzała) wzór Chudnovsky’ego sumowany jest metodą „podziału binarnego” na wielkich liczbach całkowitych BigInt, a na końcu wykonujemy jedno wielkie dzielenie i pierwiastek. Wynik sprawdzamy niezależnym wzorem Machina.
Uproszczenia: rzuty i igły używają generatora pseudolosowego przeglądarki, a igły są idealnie cienkimi odcinkami. Zwykłe liczby zmiennoprzecinkowe mają ok. 16 cyfr znaczących, dlatego szeregi Leibniza, Nilakanthy i Wallisa nie pokażą więcej niż ok. 15 poprawnych cyfr.