Pierwsze zegary: cień
Najprostszy zegar to pionowy kij — gnomon: jego cień obraca się i skraca w ciągu dnia. Egipcjanie mieli już zegary cieniowe w kształcie litery L. Najstarszy zachowany przypisuje się zwykle czasom Totmesa III (ok. 1450 p.n.e.); datowania bywają różne.
Rolę ogromnych gnomonów mogły pełnić obeliski. Pewne jest, że w 10 r. p.n.e. cesarz August ustawił w Rzymie egipski obelisk jako wskazówkę wielkiego zegara-kalendarza (Horologium Augusti). Grecy i Rzymianie używali też hemicyklium — misy wydrążonej w kamieniu (Witruwiusz przypisuje je Berossosowi).