Jak to działa?
Wiązanie metaliczne
Atomy metali mają mało elektronów walencyjnych i łatwo je oddają. W kawałku metalu te elektrony nie należą do żadnego atomu — tworzą wspólne „morze elektronów”, które skleja sieć dodatnich jonów. Stąd przewodnictwo elektryczne i cieplne (elektrony mogą płynąć i przenosić energię), połysk metaliczny oraz kowalność i ciągliwość.
Redukcja: jak odebrać rudzie tlen
Większość metali występuje w przyrodzie jako tlenki lub siarczki. Żeby otrzymać metal, trzeba go zredukować. W wielkim piecu reduktorem jest tlenek węgla z koksu:
Metale bardziej aktywne — glin, magnez, sód — trzymają tlen zbyt mocno, by odebrał go węgiel. Dla nich potrzebny jest prąd. Ile metalu daje dany ładunek, mówi prawo Faradaya:
Stal: żelazo plus odrobina węgla
Surówka z wielkiego pieca ma ok. 4 % węgla i jest krucha. W konwertorze tlen wypala większość węgla, zostawiając zwykle 0,05–1 %. Przy powolnym chłodzeniu węgiel tworzy płytki twardego cementytu Fe₃C w perlicie. Przy gwałtownym (hartowanie) zostaje uwięziony w sieci żelaza — powstaje bardzo twardy i kruchy martenzyt. Odpuszczanie, czyli ponowne podgrzanie do 150–650 °C, zmniejsza twardość i kruchość.
Stopy i karaty
Uproszczenia: wszystkie symulacje są modelami z liczbami orientacyjnymi. Morze elektronów to klasyczny model Drudego (prawdziwe elektrony w metalu opisuje mechanika kwantowa). Wielki piec ma uproszczony bilans cieplny, mikrostruktury dotyczą stali węglowej chłodzonej powoli, a gra kowala opiera się na typowych wykresach dla stali ok. 1 % C. Rok wydania danych podano przy liczbach, które się zmieniają.